De Ongenode Gast mengt zich in adellijk gezelschap bij De Wachter
Wat: expositie 5.000 jaar Zuidlaren
Wanneer: woensdag 15 mei
Waar: museum De Wachter
ZUIDLAREN - Museum De Wachter in Zuidlaren mag hoog bezoek verwelkomen. Een delegatie van de stichting Laarwoud komt langs om de expositie ‘5.000 jaar Zuidlaren’ te bewonderen. In de expositie wordt aandacht geschonken aan de familie Van Heiden, die lange tijd Laarwoud in bezit had. Onderdeel van de delegatie is Johannes Baron van Sytzama, voorzitter van de stichting. Zijn grootmoeder was jonkvrouw Maria de Milly van Heiden Reinestein, geboren in 1880 te Zuidlaren. De Ongenode Gast wil ook weleens een heuse baron de hand schudden, hij is dus van de partij.
Het gezelschap moet van ver komen, door wat problemen op de weg zijn ze wat later dan gepland. Voor de Gast natuurlijk geen probleem, het is een mooie gelegenheid om alvast in alle rust de expositie zelf door te lopen, begeleid door Jan Nijborg. Nijborg is de voorzitter van De Wachter, een uitstekende gids dus.
In de expositie loopt de toeschouwer in sneltreinvaart door de millennia, we beginnen in de steentijd. Er zijn foto’s te zien van hunebedden, potscherven liggen in een vitrine en op oude kaarten is te zien hoe het landschap er vroeger bij lag. De Gast weet ook zijn eigen geboortedorp Westeremden te vinden op de kaart, helemaal in het noorden van Groningen. Hij bekijkt ook alvast de portretten van de voorouders van de baron.
Even later arriveert het gezelschap, naast de baron zelf is ook zijn dochter Caroline ter Linden, barones van Sytzama van de partij, samen met Haije Bonga. Zij worden vergezeld door Corinne Rodenburg en Erwin de Leeuw van het Drents Archief. In het archief ligt de collectie van voorwerpen, schilderijen en paperassen uit Laarwoud opgeslagen. Dat is opmerkelijk, vertelt Erwin de Leeuw. “Als archief hebben we eigenlijk alleen documenten, maar we beheren de hele collectie van Laarwoud. Daarvoor maken we dus een uitzondering.”
Het bezoek wordt welkom geheten door Nijborg en Hans Fidder, lid van de Historische Vereniging Zuidlaren. Fidder is een expert op het gebied van de Zuidlarense geschiedenis. Hij verzorgt de rondleiding door de expositie. De expositie is gevestigd op de 1e verdieping van de molen, bereikbaar via een smalle wenteltrap. Fidder neemt de mensen mee in de oudste geschiedenis van Zuidlaren. Nijborg vult aan: “Op zo’n 50 meter van mijn huis ligt nog een oude grafheuvel van een paar duizend jaar oud.”
De groep is voornamelijk gekomen om het onderdeel van de expositie te bekijken dat over hun voorouders gaat. Vanaf een portret kijkt Sigismund Pieter Alexander van Heiden Reinestein naar zijn nageslacht. De edelman woonde op Laarwoud met zijn vrouw, Maria Frederica van Reede. De schilderijen in de expositie zijn replica’s, de originele hangen in het Drents Archief. Corinne Rodenburg valt wel gelijk iets op. “Bij ons hangen ze andersom, daar hangt Sigismund aan rechts en zijn vrouw aan links.” De expositie van De Wachter blijkt het goed te hebben, bij portretten van getrouwde stellen in de 17e eeuw hoort de man links te hangen en zijn partner rechts.
Een stukje verder in de expositie wordt stilgestaan bij een andere grote naam uit het geslacht Heiden Reinenstein: Lodewijk van Heiden, de meest waarschijnlijke kandidaat voor Berend Botje. Hij was een zeeman in Russische dienst. In 1827 stond hij aan het hoofd van de Russische vloot en vocht bij het Griekse stadje Navarino een zeeslag uit tegen de Ottomanen. De slag werd gewonnen door Lodewijk, wat bijdroeg aan de onafhankelijkheid van Griekenland. In Griekenland staat nog altijd een standbeeld van hem.
De tour van de expositie eindigt bij een overzicht van Dennenoord. Nadat de rondleiding van Hans Fidder is afgelopen neemt Jan Nijborg het voortouw, hij neemt de mensen mee in een tour door de molen. Hij laat de stoommachine zien en geeft in sneltreinvaart uitleg over hoe de molen werd gebruikt om lijnzaadolie te persen. Terwijl Nijborg iedereen meeneemt in de fascinerende wereld van lijnzaad, drijven heerlijke geuren door de molen. De bakkerij die aan de molen is bevestigd draait op volle toeren, heerlijke baksels komen net de oven uit.
De groep neemt dan ook snel plaats aan een lange tafel, in een mum van tijd staan stomende koppen koffie en verse gebakjes voor ieders neus. De Gast vindt de baron aan zijn linkerhand. Hij is wel benieuwd of de edelman vervuld is van voorouderlijke trots. “Nou, niet echt. We zijn inmiddels zo ver verwijderd van deze mensen. Het is wel mooi om het zo bij elkaar te zien in Zuidlaren”, vertelt Johannes tussen happen van het gebak door.
Als de koffie en gebak op zijn, maakt het gezelschap zich klaar om te vertrekken. Dan valt het oog van Caroline ter Linde op een stel verse Zuidlaarderbollen die net zijn gebakken. Die kunnen ze niet laten liggen, in een papieren zak gaat het iconische baksel mee. “De zak wel goed openhouden, hij is stoomt nog”, bezweert de bakker de baron.
