Olaf Vos wil met muziek en humor het Gronings dialect promoten

ZUIDLAREN - Olaf Vos uit Zuidlaren is een ambassadeur van het Groningse dialect. Met zijn band ‘Van de Straat’ voert hij bekende nummers op, vertaald naar het dialect. Daarnaast rapt hij in het Gronings en geeft hij cursussen. Vos vertelt over zijn muziek en de passie die hij heeft voor het dialect waarmee hij opgroeide.

“Met de band spelen we popliedjes, het loopt uiteen van Michael Jackson tot 50 Cent.” Vos neemt een slok koffie, voordat hij verdergaat. “Soms vertalen we de teksten letterlijk, soms zoeken we naar Groningse woorden die klinken als het Engels. Het slaat behoorlijk aan, de combinatie van herkenbare liedjes en humor vinden mensen mooi.”

De humor is te vinden in de manier waarop Vos de teksten vertaalt. Het nummer ‘Billie Jean’ van Michael Jackson wordt bijvoorbeeld ‘Jentige Jannie’. Jentig betekent ‘lenig’, maar kan ook worden gebruikt als ‘losbandig’. Het terugkerende stukje tekst van Jackson ‘The kid is not my son’ wordt door Vos vertaald als ‘Jonkje is nait von mie’. De band is niet alleen in de noordelijke provincies succesvol, vertelt Olaf. “In Twente vinden mensen het ook mooi, daar kunnen ze het verstaan. Twents en Gronings zijn allebei Nedersaksische talen, wie het ene dialect spreekt kan een ander ook redelijk volgen.”

Olaf Vos groeide op in Delfzijl. Zijn ouders spraken niet direct Gronings met hem, maar via de familie van zijn moeder kwam hij veel in contact met het Gronings dat in het Hogeland werd gesproken. Dit is een gebied ten noorden van Groningen. Vos: “Dat dialect is weer anders dan wat er bijvoorbeeld in het oosten van Groningen wordt gesproken. Wanneer ik iets vertaal zijn er weleens fanatiekelingen die het er niet mee eens zijn, want zij spreken het net anders uit. Dan denk ik: kom op, we begrijpen elkaar toch?”

De geboren Groninger vertaalt Nederlandse boeken en verhalen naar het Gronings. Vos: “Het leukste waren de verhalen van Nijntje die ik heb mogen vertalen. Dat was wel een eer om te doen.” Hij wil graag het dialect waarmee hij opgroeide blijven promoten. “Ik wil mensen laten zien en beleven hoe mooi het kan zijn. Dat is een van mijn ambities en drijfveren.”

Vos legt uit dat het Gronings geen dood dialect is. “Het is nog altijd in ontwikkeling. ‘Sikkom’ wordt nauwelijks nog gebruikt, ‘bijna’ hoor je juist veel vaker. Ik zie het dialect als een stuk van onze cultuur. Omdat het heel mooi is moet het worden bewaard. Daarom gebruik ik ‘sikkom’ bijvoorbeeld in mijn teksten. Ik leef verder niet in de illusie dat het Gronings nog als spreektaal wordt overgedragen. Dat is wel een eindig verhaal. Maar bepaalde mooie woorden en uitdrukkingen kan je doorgeven.” Hij praat zelf de taal niet met zijn kinderen. “Bepaalde dingen geef ik wel door. Ik zie het een beetje als een mooi, oud gebouw. Die wil je bewaren.”

In het noorden zijn veel bands en artiesten die muziek maken in het dialect. Olaf Vos legt uit dat dit te danken is aan subsidie en aandacht van de gemeenten en subsidies. “Vanuit hen worden er talentenjachten georganiseerd en krijgen artiesten subsidie om in het Gronings te zingen. Zo ben ik zelf ook begonnen, Stichting Nij zocht mensen die in het Gronings muziek wilden maken.”

Naast de muziek Vos maakt met zijn band onderneemt hij regelmatig projecten, zoals ‘Cash in de Kerk’. “Ik zing dan liedjes van Johnny Cash in de kerk van Midwolda, daarbij maken we dan ook gebruik van het kerkorgel. De laatste keer zat de kerk stampens vol, dat is heel bijzonder.”