Markt van Melk en Honing viert 40e editie in Zuidlaren
ZUIDLAREN – Wie over de Brink wandelt tijdens de Markt van Melk en Honing ziet een levendig geheel van imkers, plantenkramen, streekproducten, kinderactiviteiten en honderden bezoekers. Achter dat vertrouwde beeld gaat een organisatie schuil die vrijwel volledig draait op vrijwilligers. Volgens de organisatie zijn er ieder jaar zo’n 250 vrijwilligers betrokken bij de voorbereidingen en de uitvoering van de markt.
"Het is echt een vrijwilligersmarkt," vertelt marktmeester Ton Kolkman. "Bij veel andere markten huur je een kraam van een commerciële organisator. Bij ons doet heel Zuidlaren mee. Verenigingen, stichtingen en vrijwilligers zetten samen de markt neer." Alleen al organisaties als De Zonnebloem, Molen De Wachter en de imkervereniging leveren tientallen vrijwilligers die helpen met opbouwen, bakken, demonstreren of bezoekers informeren. Alles bij elkaar zijn er volgens de organisatie ongeveer 250 mensen actief tijdens de markt.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, draait de Markt van Melk en Honing tegenwoordig vooral om natuur, biodiversiteit en bijen. Toch zit er een bijzonder verhaal achter die naam.
Ruim veertig jaar geleden begon de markt als een combinatie van een geitenkeuring en een bijeenkomst van de plaatselijke imkervereniging. "De man die het bedacht was zowel imker als geitenhouder," vertelt Kolkman. "Daar komt de naam Melk en Honing vandaan." Het oorspronkelijke doel was vooral om de toen kwakkelende imkervereniging nieuw leven in te blazen. Destijds telde de vereniging nog maar ongeveer tien leden.
Dat plan bleek succesvol. Inmiddels is de vereniging uitgegroeid tot ongeveer 140 leden en is de markt gegroeid van zo’n vijftien kraampjes naar ruim 120 standhouders verspreid over de volledige Brink. Ook het destijds opgerichte Bijkersgilde groeide uit tot een landelijk begrip en organiseert nog altijd de jaarlijkse honingkeuring tijdens de markt.
De Markt van Melk en Honing onderscheidt zich bewust van veel andere evenementen. De organisatie let scherp op welke standhouders welkom zijn.
"We hebben geen telefoonhoesjes, geen T-shirts en geen hamburgers," zegt de marktmeester lachend. "Als iemand worst verkoopt, dan moet het wel biologische worst zijn. We willen dat alles past bij waar de markt voor staat."
Dat betekent veel aandacht voor bloemen, planten, bijen, duurzaamheid en biodiversiteit. Volgens de organisatie is de markt in de loop der jaren steeds groener geworden. "Een paar jaar geleden gebruikten we andere woorden, nu hebben we het over biodiversiteit. Maar de gedachte is hetzelfde: aandacht voor de natuur."
Minstens zo belangrijk als de markt zelf zijn de activiteiten voor kinderen. Volgens de organisatie moet de Brink tijdens de markt vooral een veilige en uitnodigende plek zijn waar gezinnen de hele dag kunnen doorbrengen.
Daarom ontbreekt een springkussen bewust. In plaats daarvan kiezen de vrijwilligers voor activiteiten die aansluiten bij het thema van de markt. Zo kunnen kinderen kaarsen maken van bijenwas, uilenballen uitpluizen met IVN, zandkastelen bouwen in een enorme zandbak en kennismaken met een echt bijenvolk.
"We nemen een levend bijenvolk mee zodat kinderen de koningin kunnen zoeken," vertelt Kolkman. "Dat maakt veel indruk. Ze leren spelenderwijs hoe belangrijk bijen zijn."
Ook de entree van de markt krijgt dit jaar een bijzonder gezicht. Vrijwilligers maakten gezamenlijk een enorme traditionele bijenkorf die bezoekers bij aankomst verwelkomt. De grote korf is een vervolg op de korfvlechtcursus die de vereniging eerder organiseerde en vormt samen met een bloemstuk een blikvanger op de Brink.
Niet alleen de markt groeit, ook de belangstelling voor het imkeren neemt al jaren toe. Waar de vereniging vroeger vooral bestond uit ervaren honingproducenten, ziet de organisatie tegenwoordig een heel ander publiek.
"De mensen die nu een cursus volgen maken zich zorgen over de natuur. Vaak zijn het dertigers met een jong gezin. Ze willen hun kinderen laten zien hoe belangrijk bijen zijn en willen zelf iets bijdragen."
De belangstelling is zo groot dat de vereniging jaarlijks meer aanmeldingen krijgt dan zij kan plaatsen. Voor de cursus zijn slechts vijftien plekken beschikbaar, terwijl de wachtlijst inmiddels uit meer dan dertig belangstellenden bestaat.
Volgens de organisator is er in de manier waarop mensen naar bijen kijken veel veranderd.
"Vroeger ging het vaker om honing produceren. Nu kijken mensen veel meer naar wat bijen betekenen voor de natuur. Het uitgangspunt is niet meer wat de mens eraan heeft, maar wat goed is voor de bij." Daarbij kiezen steeds meer imkers voor natuurlijke materialen en een manier van werken waarbij het welzijn van de bij centraal staat.
De groeiende belangstelling begon rond de coronaperiode, maar blijkt volgens de vereniging geen tijdelijk verschijnsel te zijn.
"We dachten eerst dat het een coronahype was," zegt Kolkman. "Maar inmiddels zitten de cursussen al vijf jaar achter elkaar vol. Dat laat zien dat mensen zich echt zorgen maken over de natuur."
Die ontwikkeling ziet de vereniging niet alleen in Zuidlaren. Volgens de organisator zijn imkercursussen in heel Nederland populair. Zuidlaren vervult daarbij een belangrijke regionale rol dankzij de omvang van de vereniging, het verenigingsgebouw en de grote groep vrijwilligers die zich inzet voor cursussen, activiteiten en de jaarlijkse markt.
Na veertig edities is de Markt van Melk en Honing uitgegroeid tot veel meer dan een verzameling kramen. Het is een ontmoetingsplek waar natuurorganisaties, vrijwilligers, inwoners en bezoekers samenkomen. Van honingproeverijen en planten tot kinderactiviteiten en demonstraties van imkers: de markt laat zien hoe breed de belangstelling voor natuur en biodiversiteit inmiddels is geworden.
Juist die combinatie maakt het evenement volgens de organisatie bijzonder. "Het is moeilijk om in één woord uit te leggen wat wij zijn," zegt Kolkman. "Maar alles draait uiteindelijk om natuur, duurzaamheid, ontmoeting en vrijwilligers. Dat is waar de Markt van Melk en Honing al meer dan veertig jaar voor staat."
