Gemeente Tynaarlo presenteert evenwicht in begrotingsbeleid
VRIES – De gemeente Tynaarlo heeft haar financiën goed onder controle. Dit beeld komt naar voren uit de cijfers die de gemeente onlangs naar buiten bracht. Dinsdag 8 november wordt de begroting door de gemeenteraad behandeld. Los van de uitkomsten van de raadsvergadering ziet wethouder Hans de Graaf de toekomst met vertrouwen tegemoet.
In een periode waarin de overheidsfinanciën bijna overal in Nederland zwaar onder druk staan, presenteerde de gemeente Tynaarlo onlangs een begrotingsoverschot van twee tot tweeënhalf miljoen euro. Door de decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten was het de afgelopen jaren hard tegen de wind in trappen, maar de gemeente Tynaarlo geeft aan dat er nu met een goed gevoel vooruit kan worden gekeken vertelt De Graaf. ‘Wij hebben zoals veel gemeenten tijd nodig gehad om de nieuwe taken goed in te regelen. Je moet iets nieuws op de rails zetten en tegelijkertijd moet je van het Rijk een hele forse besparing realiseren. Waar de Nederlandse regering bij de decentralisatie in 2015 zei dat gemeenten het goedkoper konden en ook direct de geldkraan iets verder dichtdraaide, is het in het buitenland anders gegaan. In Scandinavië verliep dit proces bijvoorbeeld in een heel ander tempo. Daar trok de regering veel meer samen op met gemeenten en dat dit in Nederland veel minder gebeurde, heb ik altijd enorm jammer gevonden. Je kunt op voorhand nooit echt goed inschatten hoe groot de zorgbehoefte is binnen je gemeente. Desondanks hebben we er de afgelopen jaren wel veel meer grip op gekregen, want we weten wie onze cliënten zijn en welke zorgvraag ze hebben. Al met al kun je in een gemeente heel veel willen, maar je wil in ieder geval een stabiel financieel jaarbeeld. Dat hebben we in grote lijnen voor elkaar momenteel.’
Voor veel zaken binnen de gemeente Tynaarlo is veel geld nodig. Het geld wordt ook uitgegeven en daarvoor heeft de gemeente drie doelen geformuleerd in de vorm van een versnelling van de woningbouw en de centrumplannen voor Eelde en Zuidlaren. Daarnaast moet het ambitieniveau voor duurzaamheid omhoog en de kracht van de samenleving moet optimaal worden benut. Op welk terrein de hoogste prioriteit ligt is het antwoord volgens De Graaf lastig te geven, omdat de noden binnen de gemeente verschillend zijn, maar wel allemaal een oplossing van de gemeente vragen. Dat er actie moet worden ondernomen is zonneklaar. ‘We hebben in deze gemeente een hoge woningnood en dat heeft enerzijds te maken met een tekort aan betaalbare woningen. Ik heb zelf ook kinderen die richting de leeftijd gaan dat ze het huis na verloop van tijd zullen verlaten en dan merk je ook direct hoe ingewikkeld de wereld vandaag de dag in elkaar zit. Naast een tekort is doorstroming ook een probleem, vooral door het ontbreken van betaalbare ouderenhuisvesting. Daarnaast hebben we statushouders onder ons die in aanmerking moeten komen voor een betaalbare woning en onder meer daarover hebben we recentelijk gesprekken gevoerd met woningcorporaties. In die gesprekken is heel duidelijk vastgesteld dat er snel moet worden gebouwd om in de toekomstige vraag naar betaalbare woningen te kunnen voorzien. Daarvoor moeten we niet alleen locaties vinden, maar ook goed in ons achterhoofd houden dat er voor alle doelgroepen, starters, ouderen en statushouders, moet worden gebouwd. Het voordeel is wel dat we tussen Assen en Groningen in liggen en daardoor zeer in trek zijn en blijven als woongemeente. Dit betekent overigens niet dat we er al zijn, want er is nog ontzettend veel werk aan de winkel.’ Voor ruimtelijke ontwikkeling is voor komend jaar in ieder geval 500.000 euro extra gereserveerd. Deze verhoogde inzet is bedoeld voor versnelde woningbouw. De gemeente blijft hierdoor ook voor de lange termijn aantrekkelijk om in te wonen en te verblijven.
Het college wil ook graag voortgang boeken met de centrumplannen voor Zuidlaren en Eelde. Voor Zuidlaren worden op basis van input van ondernemers, inwoners en andere belanghebbenden plannen gemaakt voor de voorzijde van de PBH-locatie. Naar verwachting zal dit medio 2023 tot besluitvorming in de raad leiden. In Eelde wordt eveneens verwacht in 2023 tot concrete planvorming te komen. . Voor de realisatie van beide plannen, waaronder de aanpassingen aan het openbaar gebied, zet het college in totaal 1 miljoen euro opzij. Maar ook het thema duurzaamheid verdient een stevige aanpak. De maatschappelijke onrust over de inflatie en de energieprijzen is momenteel ook duidelijk voelbaar binnen de gemeente Tynaarlo en dit kan niet van de één op de andere dag worden weggenomen. De Graaf benadrukt dat de gemeente Tynaarlo niet met de rug naar bewoners, ondernemers en instellingen uit het maatschappelijk middenveld gaat staan. ‘Zowel inwoners, ondernemers als bijvoorbeeld bibliotheken en sportverenigingen ervaren de gevolgen van de inflatie en de gestegen energieprijzen. Wij gaan de komende tijd kijken wat wij kunnen doen om hen te ondersteunen. Je moet in elk geval voorkomen dat mensen de energierekening niet meer kunnen betalen en uit hun huis worden gezet. Ook wil de gemeente de inwoners ondersteunen hun huizen duurzaam te maken door bijvoorbeeld de inzet van energiecoaches. Daarnaast is het noodzaak om te investeren in de biodiversiteit in de leefomgeving, oftewel: een goede mix van verschillende soorten planten en dieren. De balans van deze mix is een harde voorwaarde voor het goed functioneren van de aarde. Daarom zetten we ons in voor schone lucht, schoon water en schone aarde, zodat verschillende soorten goed kunnen gedijen.’ De Graaf realiseert zich terdege dat inwoners niet alleen wachten op mooie plannen voor de lange termijn, maar dat burgers ook op de korte termijn graag willen kunnen rekenen op de lokale overheid. ‘Het huidige financiële klimaat heeft inderdaad een merkbare impact op een groot deel van de samenleving. Door de inflatie en hoge kosten voor energie komen veel huishoudens en ondernemers in financiële moeilijkheden. Om die reden willen we een crisisfonds instellen van 500.000 euro. Daarnaast wenst het college een verlaging van de OZB van 195.000 euro. Onze inwoners kampen met hogere lasten door de inflatie en de stijgende energieprijzen en daarom wil het college een lastenverlaging, want de gemeente heeft het geld op dit moment niet nodig. Verder blijven we ons inzetten op ‘meer welzijn, minder zorg’. Dit betekent dat niet voor ieder probleem in bijvoorbeeld de jeugdzorg direct zorg wordt ingeschakeld, maar dat er eerst wordt gekeken naar wat kan worden opgelost met aandacht en sociale contacten. De gemeente investeert daarom in ontmoetingsplekken in de buurt, een actief verenigingsleven, culturele uitingen en een groene en verzorgde omgeving. Daarvoor is het belangrijk dat de voorzieningen op het gebied van sport, cultuur, welzijn en onderwijs op peil blijven. De gemeente verstrekt daarom bijdragen binnen deze sectoren. Tevens willen we in 2023 een cultuurvisie afronden, waarin geborgd wordt dat bestaande voorzieningen zoveel mogelijk kunnen blijven bestaan. We hebben een aantal hele mooie cultuurvoorzieningen waar we trots op mogen zijn binnen onze gemeente en deze instellingen moeten we in de toekomst overeind houden. Deze voorzieningen hebben zich ook in moeilijke tijden kunnen redden met heel weinig overheidssteun en dat zegt iets over de kracht van deze organisaties.’
Het begrotingsoverschot slaat vanaf 2026 op grond van wat nu bekend is om in een tekort. Voor 2026 krijgen alle gemeenten in Nederland zoals het nu lijkt substantieel minder geld uit Den Haag en in zo’n fase is waakzaamheid geboden besluit De Graaf. ‘Het huidige kabinet wil niet over haar graf heen regeren, maar wel de basis leggen voor een nieuwe financiële verhouding tussen Rijk en gemeenten. Zelf zit ik in een landelijke commissie Financiën van de VNG, die hiervoor voorstellen formuleert voor het kabinet. De verwachting is dat er sowieso meer geld uit Den Haag komt dan nu door het Rijk is aangegeven. Mogelijk krijgen gemeenten vanaf 2026 ook extra mogelijkheden om belasting te innen met gelijktijdige verlaging van de belastingen van het Rijk. Gemeenten kunnen zelf momenteel zeker Europees gezien weinig belastingen heffen. De discussie hierover wordt overigens al jaren gevoerd, want belastingen zijn natuurlijk zelden een populair onderwerp. Wat de koers in en na 2026 wordt zullen we voorlopig nog moeten afwachten, maar dat er iets gaat veranderen staat vast.’
