Elfstedenbrevet voor sportman Jacob Heida (72)
EELDE – Zijn leven lang al beleeft Jacob Heida (72) uit Eelde plezier aan bewegen in de buitenlucht. Tot 2016 beoefende hij met veel enthousiasme het hardlopen. De inspanning van een lange fietstocht of wandeling bezorgt hem nog altijd veel vreugde. “Ik prijs me vaak gelukkig dat het sporten nog steeds gaat zoals het gaat. Natuurlijk is dat een keer eindig, maar tot dat moment komt ga ik gewoon door met de dingen die ik doe.”
‘Gewoon’ betekent in het geval van Heida dat hij zichzelf ook als sportman op gevorderde leeftijd nog geregeld een doel stelt. De uitdaging van een bijzonder lange tocht op de racefiets of te voet gaat hij niet uit de weg. Afgelopen zomer nog reed Heida op de racefiets van Haren (Groningen) naar Haren in Duitsland en weer terug, 165 kilometer in één dag. Ook fietste hij in 2023 Limburgs Mooiste en de Noorderrondtochten.
In het verleden ondernam Heida ook monstertochten op de schaats. Hij schaatste de Elfstedentocht van 1985, met enkel 80 kilometer Noorderrondritten in de benen. “Ik had die winter nog niet op het ijs gestaan en had eigenlijk de 150 kilometer Noorderrondritten willen schaatsen, die twee dagen voor de Elfstedentocht werden verreden. Maar na de magische woorden ‘It sil heve’ besloot ik het op 80 kilometer te houden. Omdat ik als hardloper trainde voor de marathon van Rotterdam vertrouwde ik erop dat mijn duurconditie goed genoeg was. Bij de VVV op de Grote Markt in Groningen stond ik redelijk vooraan in de rij en wist ik een startbewijs voor de Elfstedentocht te bemachtigen.”
Bij het fraai ingelijste Elfstedentochtkruisje komt binnenkort een lijst te hangen met het Elfstedenbrevet, dat Jacob Heida onlangs kreeg uitgereikt in het Provinciehuis in Leeuwarden. Het is een eerbewijs voor de uitzonderlijke sportieve prestatie die hij leverde door de Elfstedentocht schaatsend, wandelend en fietsend te voltooien in respectievelijk 1985, 2019 en 2022. “Tweehonderd kilometer schaatsen in 13 uur tijd, 205 kilometer wandelen verdeeld over vijf dagen en een fietsdagtocht van 235 kilometer.” Het Elfstedenbrevet, een imposant officieel document met een lakzegel en lint, werd eerder jaarlijks uitgereikt. “Nu was de vorige keer anderhalf jaar geleden en dat gaat naar eens in de twee jaar”, zegt Heida. “Vanwege het uitblijven van een Elfstedentocht op de schaats is het potentieel van mensen, die aan alle criteria voldoen, steeds kleiner. Voor twee of drie mensen kan natuurlijk geen officiële ceremonie worden opgetuigd.” Heida bevond zich in het gezelschap van 32 andere sportievelingen. Eén van hen zagen zijn vrouw Gea en hij die avond terug als figurant bij De Tocht, een musical over de Elfstedentocht die tot en met april is te zien in Leeuwarden. Het spektakelstuk is qua sfeer volgens Heida goed getroffen. Grinnikend: “Alleen zongen de rijders in 1985 minder. De toeschouwers op de wal des te meer!”
Tijdens zijn eerste en enige Elfstedentocht op de schaats was Jacob Heida 33 jaar. “Het viel me niet tegen, hoewel het ijs bij de kistwerken op het Slotermeer wel erg slecht was. Het was niet koud, rond de plus twee graden. Daardoor lag er wel veel water op het ijs. Over zo’n lange afstand is het onontkoombaar dat je een paar keer valt, dus dan word je nat. Dat gebeurde vooral na zonsondergang, terug uit Dokkum. Je zag de scheuren niet meer.” Heida was blij met de hardloopschoenen in zijn rugzak. “De kluungedeeltes werden gedurende de dag steeds langer omdat de plekken waar de schaatsers weer op het ijs sprongen, uitgetrapt werden. Soms moest je wel een kilometer klunen. De schoenen kwamen goed te pas.” Ook na de finish was het fijn om schoenen aan te kunnen doen. “Van de Bonkevaart naar de Frieslandhal reden er weliswaar pendelbussen, maar naar het station moest er gelopen worden.” Pas de dagen erna, toen op tv nog steeds beelden van de tocht werden uitgezonden, drong echt goed tot Heida door wat de Elfstedentocht allemaal had losgemaakt. “Toen realiseerde ik me dat ik iets heel aparts had meegemaakt.”
Als gepassioneerd schaatser was Heida met zijn gezin lid van Schaatsvereniging Scharlakenhof in Haren, waarvan hij ook een periode penningmeester is geweest. Een jaar of 15 geleden was het ineens afgelopen met het schaatsen. “Op het Paterswoldsemeer ging het alle kanten op, behalve de goeie. Door instabiliteit in de heup wilde het niet meer.” In 2016 bleken twee heupoperaties nodig en adviseerde zijn behandelend arts hem ook te stoppen met hardlopen. “Maar ook met een dubbele heupprothese is een sportleven goed mogelijk! De Elfstedentochten te fiets en te voet heb ik na die operaties volbracht.” Overigens legde Heida ook het parcours van de Noorderrondritten schaatsend, wandelend en fietsend af. Van de Elfstedenroute heeft hij nog steeds geen genoeg. “Dit jaar ben ik weer ingeloot voor de Elfstedenfietstocht, die op tweede pinksterdag wordt verreden.”
