Wat: informatiemiddag Digitale Weerbaarheid Wanneer: donderdag 23 april Waar: Eelde-Paterswolde
Het zijn onzekere tijden, niet alleen in de fysieke wereld maar ook zeker in de digitale. Berichten over hacks en gestolen informatie vliegen ons om de oren. De Ongenode Gast besloot daarom dat het hoog tijd was om zich te wapenen tegen digitaal diefstal. Daarom woonde hij een informatiebijeenkomst over 'digitale weerbaarheid' bij, georganiseerd door de gemeente, politie, bibliotheek en Rabobank.
Dat de Gast niet de enige is die zich zorgen maakt blijkt wel uit de opkomst. De zaal van de Herberg van Hilbrantsz is afgeladen. De bijeenkomst wordt afgetrapt door niemand minder dan burgemeester Marcel Thijsen. Hij deelt een persoonlijke ervaring met digitale oplichting. "Het is bij mij een keer helemaal misgegaan. Bij het pinnen werd mijn pinpas gekopieerd, voor ik het door had was er al 25.000 gulden gestolen", vertelt de burgervader. Daarna benadrukt hij een feit dat niet vaak genoeg gezegd kan worden: "Schaam je niet als je zoiets overkomt, doe aangifte en schreeuw het van de daken. Het is nooit uw schuld dat zoiets gebeurt, maar van de onverlaten die het u aandoen. Het kan werkelijk waar iedereen overkomen."
Dan deelt een man uit het publiek zijn eigen ervaring. Hij vertelt hoe hij een verkeerd linkje aanklikte, waarna boeven allerlei dingen bestelden op zijn rekening. Uiteindelijk werd zijn rekening geblokkeerd door de bank, maar aangifte doen bleek een hele kluif. "Ik belde de politie, die waren heel vriendelijk maar benadrukten dat ik alleen digitaal aangifte kon doen. Dat snapte ik niet, dus ging ik maar weer bellen. Uiteindelijk mocht ik toch op het politiebureau komen om aangifte te doen, maar als iedereen zo behandeld wordt dan doet natuurlijk niemand meer aangifte.
Reden voor John Boersma, afgevaardigde van de politie, om meewarig te knikken. "Het is enorm belangrijk om altijd aangifte te doen, ook wanneer er geen schade is. Door een melding te maken zijn wij op de hoogte dat er iets niet in de haak is", zegt hij. De agent is onderdeel van een panel van experts, dat wordt aangevuld door Tino Muis van de Rabobank en Marijke van den Berge van de bibliotheek. Politieman Boersma neemt als eerste het woord. Onderdeel van zijn presentatie is mensen waarschuwen voor de, helaas bekende, truc dat agenten aan de deur komen om "waardevolle spullen veilig te stellen." Dat doet de politie categorisch niet, benadrukt hij. "Wij hebben niet de opslagcapaciteit daarvoor. De enige keer dat de politie spullen meeneemt is als het in beslag wordt genomen in verband met een strafbaar feit. Dat speelt hier in de zaal niet", grapt hij.
Zijn verhaal is aanleiding voor een vrouw uit het publiek om haar persoonlijke verhaal te delen. Na een korte worsteling met de microfoon vertelt ze: "Ik werd gebeld dat er een groot bedrag van mijn rekening zou zijn opgenomen bij een pinautomaat bij mij in de buurt. Doordat ze zulke details kunnen geven klinkt het verhaal heel geloofwaardig." Toen de beller haar de stuipen op het lijf had gejaagd moest ze geld overmaken van de ene naar een andere rekening, ter controle. Dat was natuurlijk het moment waarop het pas misging. "U bent duidelijk een ervaringsdeskundige, de oplichters weten soms inderdaad heel veel van je."
Naar aanleiding van het verhaal wil iemand in de zaal weten hoe vaak dit soort oplichters eigenlijk tegen de lamp lopen. "We vatten regelmatig mensen in de kraag en die worden echt vervolgd, digitale inbraak wordt net zo zwaar bestraft als bij een woning inbreken", zegt de agent. Hij moet wel bekennen dat het vooral de loopjongens zijn die achter de tralies belanden. "De hogere, meer intellectuele criminelen die hoger in de boom zitten blijven vaak buitenschot", bekend hij.
Dan volgt een aantal filmpjes, waarin acteurs veel voorkomende vormen van fraude naspelen. Er wordt stilgestaan bij WhatsApp-fraude, waarbij het slachtoffer ineens een appje krijgt van een 'bekende persoon' die een nieuw nummer heeft en vraagt om hulp. Hans Straatman, betrokken bij Senior Web, somt op wat men moet doen wanneer er zulke appjes binnen komen. "Negeer dit soort appjes altijd. Wees in het algemeen alert wanneer er om geld wordt gevraagd. Bel bij twijfel altijd op het oude nummer. Hanteer het gezegde: niet gebeld = geen geld."
Marijke van den Berge is bij de bibliotheek betrokken bij 'digitale vaardigheden'. Zij en vrijwilligers zijn regelmatig aanwezig in de bibliotheek om mensen met raad en daad bij te staan wanneer ze verdwalen in de digitale jungle. "Als je vastloopt of vragen hebt, ook over digitale veiligheid, kom dan vooral bij ons. We kunnen jullie daar perfect mee helpen."
Er staan nog verschillende andere vormen van fraude op het menu deze middag, maar de Gast moet ze helaas aan zich laten voorbijgaan. Een volgende afspraak wacht op hem. Terwijl hij de zaal uitloopt vraagt hij zich af of dat hele internet wel zo'n goed idee was.
