Amateur-kunstenaar Geertina werkt en kijkt met haar handen

Boeiend proces: uit ruwe speksteen een beeld laten ontstaan

PATERSWOLDE – ‘Wat knap dat je dat kunt’, is vaak de reactie die Geertina Veenhuis (50) uit Paterswolde krijgt van mensen die voor het eerst haar spekstenen beelden zien. Die zíjn ook heel mooi en sprekend, dus die reactie is dik verdiend. Maar de mensen leggen nadruk op het uiten van hun bewondering omdat ze weten dat Geertina haar beelden maakt met een extra moeilijkheidsgraad. Als amateur-kunstenaar werkt zij niet alleen met haar handen, ze kijkt er ook mee.

Als meisje kon Geertina nog zien. Toen ze verkering kreeg met haar latere man Harm Jan Veenhuis was dat ook nog zo. Maar haar zicht werd snel minder door de erfelijke oogziekte retinitis pigmentosa, die in de familie verder niet voorkomt met uitzondering van haar broer Jarko Weering (gemeenteraadslid voor Leefbaar Tynaarlo). De aandoening zorgt ervoor dat het netvlies in het oog langzaam kapot gaat. Bij het huwelijk met Harm Jan zag Geertina nog een klein beetje. Maar voor de komst van hun beide dochters Gine en Martha was dit helaas weg.

Haar jongste dochter was nog klein toen Geertina op uitnodiging van haar moeder Marchien Weering meeging naar de cursus speksteen, die Anna van Voorn in Eelde geeft. “Dat is al zeker 18 jaar geleden”, zegt Geertina. “Ik had geen idee wat ik moest verwachten. Het leek me leuk om een avond iets voor mezelf te doen dus ik dacht: Ik ga gewoon mee en ik zie het wel. Maar eigenlijk pakte het me meteen. Het is zo’n boeiend proces. Je hebt een ruwe steen waar je niet zomaar wat in het zicht hebt. Het beeld komt heel langzaam tot stand. Terwijl je steen weghaalt met zagen, raspen, vijlen en schuren, komt de vorm er steeds meer in. Je voelt het beeld groeien in je handen. En zelfs als het bijna klaar is, zijn er nog verrassingen. Want de steen komt pas echt tot leven als je het met fijn schuurpapier en water glad maakt. Dan komt de werkelijke kleur tevoorschijn. Een speksteensoort die als ruwe steen groenig oogt, levert bijvoorbeeld een diepzwart beeld op. Omdat speksteen een natuurproduct is, kunnen er altijd onverwachte kleurovergangen en vlammen of vlekken in de steen zitten. Die kunnen een beeld nog meer kracht geven.” Haar moeder maakte zo een spekstenen danseres, die tijdens het nat opschuren een prachtig kleurverloop bleek te hebben. Met een lichtoranje hoofd, een lichtroze lijfje en een donkerroze voet. Met hun enthousiaste reacties maakten medecursisten Geertina deelgenoot van dit wonderlijke ‘toverbal effect’ op het eind van het wordingsproces. “Die kleuren pasten zo goed bij dit beeld. Geluk speelt dus ook een grote rol.”

Het kan ook de andere kant opwerken. Schaterend: “Mijn eerste werk was een voorovergebogen, knielend persoon. Het leek er alles op dat de steen een mooi wit beeldje zou opleveren. Maar eenmaal opgeschuurd, bleek dat er een bruine vlek in de steen zat. Uitgerekend op de minst gunstige plek die je maar kunt bedenken!”

Dat eerste beeldje maakte Geertina naar een voorbeeld dat Anna van Voorn had liggen. Sindsdien bedenkt ze zelf wat ze wil maken. Geertina heeft dan een beeld in haar hoofd dat ze aan Anna uitlegt. Drie dolfijnen die rechtop met een bal spelen, bijvoorbeeld. Daar wordt een steen bij gezocht. “Vervolgens geeft Anna me met krasjes en inkepingen in de steen aanwijzingen, vooral als het gaat om verhoudingen. Maar ze mag dus verder niks doen hè! Ik wil het zelf maken. We voelen elkaar heel goed aan. Ik leer van Anna, maar ze zegt vaak dat dit omgekeerd ook het geval is. Als zij wil weten of iets recht is, sluit ze haar ogen en pakt ze een beeld met haar handen aan om het goed te voelen. Met je ogen dicht heb je een andere bewustwording.”

In de loop der jaren heeft Geertina al veel beelden gemaakt. Het lievelingsbeeld van haar toneelspelende man is dat van de uit een boekje voordragende kikker, met één opgetrokken en één bungelende poot. Dat van Geertina is de denker, geïnspireerd op het bekende beeld van Auguste Rodin. Het glimmend zwarte beeld rijst op vanaf de sokkel – de originele, onbewerkte steen. Voor dochter Gine maakte ze een sneeuwuil, dochter Martha kreeg een paardenhoofd. “Op Facebook bood een man een paar honderd euro voor dit beeld.” In opdracht maakte Geertina voor hun vertrekkende veearts Jan Peutz een beeld van een hond en een kat. Ook via een open atelier bij Anna van Voorn verkocht ze al eens een werk. En een paar geluksvogels kregen een uniek cadeau van haar hand, speciaal voor hen gemaakt.

Over haar onderwerpskeuze zegt Geertina: “Eigenlijk ben ik altijd figuratief bezig. Zo werk ik nu aan een olifant. Het is soms best lastig om een nieuw, uitdagend onderwerp te bedenken. Ik wil nog een keer iets heel anders doen, een keer voor abstract gaan.”